Wyrok TSUE z 29 kwietnia 2021 r. (C-19/20)

Wyrok TSUE - Kredyty frankowe

Try­bunał Spraw­iedli­woś­ci Unii Europe­jskiej wydał kole­jny wyrok w spraw­ie kredy­to­bior­ców z Pol­s­ki - odpowiada­jąc na pyta­nia zadane przez Sąd Okrę­gowy w Gdańsku.

Co orzekł TSUE w spraw­ie C-19/20? Jakie skut­ki orzecze­nie to może mieć na sytu­ację frankowiczów?

Najistotniejsze znaczenie dla klientów GE Money Banku

Wyrok TSUE z 29 kwiet­nia 2021 r. najwięk­sze znaczenia może mieć dla klien­tów GE Mon­ey Banku (obec­nie Bank BPH). To na grun­cie umowy zawartej z GE Mon­ey Bankiem toczy się spór sądowy przed Sądem Okrę­gowym w Gdańsku, w którym sfor­mułowane zostały pyta­nia prejudy­c­jalne do TSUE.

Charak­terysty­czną cechą umów GE Mon­ey Banku jest to, że kursy walut w tych umowach określone zostały poprzez odwołanie do kur­su śred­niego NBP pow­ięk­szonego o marżę, usta­laną jed­nos­tron­nie przez bank. Pyta­nia Sądu Okrę­gowego w Gdańsku, w pewnym uproszcze­niu, doty­czyło tego, czy sko­ro tylko część klauzuli indek­sacyjnej (ta doty­czą­ca marży) jest nieucz­ci­wa, to moż­na tylko tę część wye­lim­i­nować z umowy.

W wyroku z 29 kwiet­nia 2021 r. TSUE potwierdz­ił, że nie jest to dopuszczalne. Nie moż­na dzielić klauzul indek­sacyjnych i elim­i­nować tylko ich częś­ci. W oce­nie Try­bunału, wyrażanej już zresztą we wcześniejszych wyrokach, niedo­puszczalne jest częś­ciowe utrzy­manie w mocy nieucz­ci­wego warunku umownego, poprzez usunię­cie tylko niek­tórych jego ele­men­tów (tych przesądza­ją­cych o nieucz­ci­wym charak­terze), gdy­by wpły­wało to istot­nie na zmi­anę treś­ci tego warunku umownego (a tak niewąt­pli­wie jest).

Rea­sumu­jąc: wyrok TSUE z 29 kwiet­nia 2021 r. potwierdza, że w umowach GE Mon­ey Banku nie moż­na zmody­fikować klauzuli indek­sacyjnej poprzez usunię­cie jej częś­ci doty­czącej marży i pozostaw­ie­nie częś­ci doty­czącej odesła­nia do kur­su śred­niego NBP. Cała klauzu­la indek­sac­ja, jeśli sąd uzna ją za nieucz­ci­wą (a nie powin­no być co do tego żad­nych wąt­pli­woś­ci) - powin­na zostać wye­lim­i­nowana z umowy.

Więcej - zobacz punk­ty 67 do 72 wyroku.

Skutki zawarcia aneksu przez kredytobiorcę

Try­bunał Spraw­iedli­woś­ci Unii Europe­jskiej odniósł się także do tego, czy zawar­cie anek­su do umowy może wye­lim­i­nować wcześniejszą nieucz­ci­wość jej postanowień.

W pewnym uproszcze­niu moż­na powiedzieć, że TSUE dopuszcza możli­wość wye­lim­i­nowa­nia wcześniejszej wadli­woś­ci umowy w drodze anek­su, pod warunk­iem jed­nak, że kon­sument w chwili pod­pisy­wa­nia tego anek­su ma świado­mość nieucz­ci­wych warunk­ów umowy i w sposób pełni świadomy i wol­ny godzi się na usunię­cie nieucz­ci­woś­ci wcześniejszych jej postanowień i niepod­nosze­nie zarzutów z tym związanych.

Aneksy, które zaw­ier­ane były przez kredy­to­bior­ców w celu umożli­wienia dokony­wa­nia spłat kredytów bezpośred­nio w walu­cie obcej, warunku tego nie speł­ni­a­ją (trud­no by speł­ni­ały, sko­ro więk­szość banków do dziś nie przyz­na­je tego, że ich umowy zaw­ier­a­ją niedoz­wolone klauzule indeksacyjne).

Więcej - zobacz punkt 61 wyroku.

Przedawnienie roszczeń i roszczenia banków

Mimo oczeki­wań, wyrok TSUE z 29 kwiet­nia 2021 r. nie odnosi się wprost do kwestii przedawnienia i roszczeń banków o wyna­grodze­nie za korzys­tanie z kap­i­tału, pozostaw­ia­jąc rozstrzyg­nię­cie tych kwestii sądom kra­jowym. Oczy­wiś­cie sądy kra­jowe, rozstrzy­ga­jąc te kwest­ie, powin­ny stosować wykład­nię przepisów w taki sposób, by umożli­wiało to real­iza­cję celów Dyrek­ty­wy 93/13. 

Ocena wyroku

Trud­no nie odnieść wraże­nia, że każ­da ze stron sporu (tj. zarówno frankow­icze, jak i ban­ki), próbu­je przed­staw­iać wyrok TSUE z 29 kwiet­nia 2019 r. jako korzyst­ny dla siebie. 

Nie może budz­ić wąt­pli­woś­ci, że w zakre­sie doty­czą­cym ewen­tu­al­nego wye­lim­i­nowa­nia tylko częś­ci nieucz­ci­wej klauzuli oraz skutków anek­sów - wyrok jest jed­noz­nacznie korzyst­ny dla frankowiczów.

To, że ban­ki oce­ni­a­ją wyrok jako korzyst­ny dla siebie, tłu­maczyć moż­na tylko tym, że w kwestii przedawnienia i ewen­tu­al­nych roszczeń banków, TSUE nie wypowiedzi­ał się kat­e­go­rycznie, pozostaw­ia­jąc rozstrzyg­nię­cie tych kwestii sądom kra­jowym. Wyda­je się, że ban­ki obaw­iały się kat­e­go­rycznego i nieko­rzyst­nego rozstrzyg­nię­cia także tych kwestii i wyraźnie odetch­nęły z ulgą, że istotne dla ich tak­ty­ki pro­ce­sowej zagad­nie­nie nie zostało już ter­az rozstrzyg­nięte na ich nieko­rzyść. Kwest­ie te powin­na jed­nak rozstrzygnąć Uch­wała Sądu Najwyższego, zaplanowana na 11 maja 2021 r.

Zobacz również: peł­na treść wyroku TSUE 19/20 w języku polskim

Zostaw komentarz