Kategorie
Kredyty frankowe Sprawy frankowe Wyroki w sprawach frankowych

Uchwała „siódemkowa” SN w sprawie kredytów frankowych – III CZP 6/21

W dniu 7 maja 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów Sądu Najwyższego podjął uchwałę w sprawie kredytów frankowych, nadając jej moc zasady prawnej.

Jaka jest treść uchwały? Co z niej wynika dla frankowiczów?

Treść uchwały Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r.

  1. Niedozwolone postanowienie umowne (art. 3851 § 1 k.c.) jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną.
  2. Jeżeli bez bezskutecznego postanowienia umowa kredytu nie może wiązać, konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c.). Kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna.
  3. Nadaje uchwale moc zasady prawnej.

Dwa niezależne roszczenia: banku i konsumenta

Sąd Najwyższy potwierdził, że bank i konsument mają niezależne roszczenia. Roszczenia te nie ulegają wzajemnej automatycznej kompensacji. Wcześniej zdarzało się, że sądy, stosując tzw. „teorię salda”, oddalały roszczenia kredytobiorców, jeśli kredytobiorcy spłacili do tej pory mniej, niż kwota kredytu wypłaconego przez bank. Nie powinno być już wątpliwości, że stosować należy tzw. „zasadę dwóch kondykcji”.

Stwierdzając, że konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia, Sąd Najwyższy potwierdził stanowisko zawarte w uchwale Sądu Najwyższy z 16 lutego 2021 r. (III CZP 11/20). Uchwała Sądu Najwyższego z lutego brzmiała: „Stronie, która w wykonaniu umowy kredytu, dotkniętej nieważnością, spłacała kredyt, przysługuje roszczenie o zwrot spłaconych środków pieniężnych jako świadczenia nienależnego (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c.) niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu.”

Potwierdzenie odrębności roszczeń banku i konsumenta nie jest jednak najistotniejszą kwestią w omawianej uchwale.

Rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia

Najistotniejsza w „siódemkowej” uchwale Sądu Najwyższego jest kwestia rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia w razie stwierdzenia, że umowa jest nieważna.

Z uchwały Sądu Najwyższego wynika, iż termin przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwoty wypłaconej w wykonaniu umowy kredytu, nie rozpoczyna się z chwilą wypłaty kredytu, lecz w momencie gdy umowa „stała się trwale bezskuteczna”. W ustnych motywach rozstrzygnięcia Sąd Najwyższy wskazał, iż: „bezskuteczność staje się definitywna wtedy, gdy należycie poinformowany o abuzywności postanowienia i jej konsekwencjach konsument, nie wyrazi zgody na to postanowienie, czyli nie potwierdzi tego postanowienia abuzywnego, lub sprzeciwił się skorzystaniu z ochrony przed nieważnością umowy”.

Innymi słowy: jeśli umowa jest wadliwa, konsumentowi przysługują w związku z tym określone uprawnienia (skutkujące np. stwierdzeniem, że umowa jest nieważna). Nie musi jednak z tych uprawnień korzystać (np. gdy nie chce stwierdzenia nieważności umowy). Dopóki jednak nie zrezygnuje z przysługującej mu ochrony – zdaniem Sądu Najwyższego umowa nie jest „trwale bezskuteczna”, a w konsekwencji – bank nie może żądać zwrotu wypłaconego kapitału i nie rozpoczyna się bieg terminu przedawnienia roszczenia banku o zwrot wypłaconego kapitału.

Co w praktyce oznacza uchwała Sądu Najwyższego?

Mówiąc najkrócej: Sąd Najwyższy wykluczył najczarniejszy dla banków scenariusz, zgodnie z którym roszczenia banków o zwrot kwot wypłaconych w wykonaniu umowy kredytu przedawniałyby się z upływem 3 lat od wypłaty kredytu.

Skoro jednak Sąd Najwyższy wiąże rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia z zajęciem stanowiska przez konsumenta (zastrzegając, że „brak zgody na postanowienie obejmuje nie tylko wyraźną odmowę, ale także sytuację, w której konsument nie wyraził tej zgody w rozsądnym czasie od udzielenia mu należytych informacji”), to również roszczenia kredytobiorców o zwrot spłaconych rat nie powinny być przedawnione, choćby w części.

Dotychczas przeważało stanowisko, że roszczenia kredytobiorców przedawniają się z upływem 10 lat od dokonywania zapłaty poszczególnych wpłat, czego konsekwencją było uznawanie części roszczeń kredytobiorców za przedawnione. Inną kwestią jest to, że podnoszone przez banki zarzuty przedawnienia nie zawsze były uwzględniane.

Reasumując: uchwała Sądu Najwyższego oznacza, że ani roszczenia banków, ani roszczenia kredytobiorców, w zdecydowanej większości spraw nie uległy przedawnieniu w żadnym zakresie.

Co oznacza nadanie uchwale mocy zasady prawnej?

Uchwałą Sądu Najwyższego mająca moc zasady prawnej wiąże Sąd Najwyższy w innych sprawach. Jeżeli jakikolwiek skład Sądu Najwyższego zamierza odstąpić od zasady prawnej, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia składowi całej izby. Odstąpienie od zasady prawnej uchwalonej przez izbę, połączone izby albo pełny skład Sądu Najwyższego, wymaga ponownego rozstrzygnięcia w drodze uchwały odpowiednio przez właściwą izbę, połączone izby lub pełny skład Sądu Najwyższego.

Sądy powszechne formalnie nie są związane uchwałami Sądu Najwyższego, nawet tymi, którym nadano moc zasady prawnej (jeżeli nie zostały wydane w danej sprawie). Biorąc jednak pod uwagę, że jedną z funkcji Sądu Najwyższego jest czuwanie nad jednolitością orzecznictwa, uchwały Sądu Najwyższego, tym bardziej te, którym nadano moc zasady prawnej, oddziałują na orzecznictwo sądów powszechnych.

Aktualizacja:

Na stronie Sądu Najwyższego pojawił się komunikat zawierający zasadnicze motywy rozstrzygnięcia.

Masz kredyt frankowy?

Prawdopodobnie możesz się od niego uwolnić!

Przekonaj się przesyłając umowę kredytową do bezpłatnej analizy.

Bezpłatna analiza prawna

Bezpłatnie wykonam analizę prawną Twojej i zweryfikuję podstawy do dochodzenia roszczeń.

Prześlij skan Twojej umowy kredytowej na adres:

kancelaria@sprawychf.pl

Chcesz najpierw porozmawiać?

Zamów rozmowę telefoniczną!

Osobiście oddzwonię do Ciebie najszybciej, jak będzie to możliwe.

    …zapoznaj się z pełną ofertą pomocy prawnej w sprawach tzw. “kredytów frankowych”!

    Dodaj komentarz

    Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *